Қорғаныстың үш деңгейі: дәрігерлер антибиотиктерді қалай таңдайды
Қай антибиотик жақсы?
Антибиотиктер бактериялық инфекциялармен күресуге көмектеседі және көп жылдар бойы миллиондаған өмірді құтқарып келеді. Алайда оларды дұрыс қолданбау немесе шамадан тыс пайдалану бактериялардың емге төзімді болуына әкелуі мүмкін. Дәл сондықтан Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) антибиотиктерді ұтымдырақ таңдауға көмектесетін AWaRe жіктемесін әзірледі және оларды үш санатқа бөледі: Access («Қолжетімділік»), Watch («Бақылау») және Reserve («Резерв»).
ДДҰ жіктемесі бойынша антибиотиктердің үш санаты
1. Access («Қолжетімділік»)
Бұл – кең таралған көптеген бактериялық инфекцияларды емдеуге арналған бірінші қатардағы антибиотиктер. Олар кең таралған көптеген бактериялық инфекцияларды емдеуге ұсынылады және AWaRe-дің басқа топтарындағы антибиотиктермен салыстырғанда төзімділік қалыптасу қаупі төмен. ДДҰ қажет болған жағдайда оларды бірінші кезекте қолдануды ұсынады.
Мысал: амоксициллин, амоксициллин + клавулан қышқылы
Қашан қолданылады?
- тыныс алу жолдарының инфекциялары;
- құлақ, тамақ және мұрын инфекциялары;
- зәр шығару жолдарының кейбір инфекциялары.
2. Watch («Бақылау»)
Бұл антибиотиктер микроорганизмдер төзімділігінің қалыптасу және таралу қаупі жоғарырақ болғандықтан, аса ұқыпты тағайындауды талап етеді. Сондықтан оларды тек белгілі бір жағдайларда және дәрігердің бақылауымен тағайындайды.
Мысалдар: кейбір фторхинолондар мен цефалоспориндер.
Қашан қолданылады?
- бірінші қатардағы препараттар сәйкес келмесе;
- күрделірек инфекциялар кезінде;
- болжамды қоздырғыш басқа антибиотиктерге төзімді болғанда.
3. Reserve («Резерв»)
Бұл – антибактериялық терапияның басқа әдістері жеткілікті тиімді болмаған жағдайда резервтік ем нұсқасы ретінде қолданылатын антибиотиктер.
Оларды тек басқа көптеген препаратқа төзімді бактериялар тудырған ауыр инфекциялар кезінде қолданады. Бұл антибиотиктердің тиімділігін сақтау қазіргі медицина үшін аса маңызды.
Қашан қолданылады?
- стационардағы ауыр инфекциялар кезінде;
- мультирезистентті (көп дәріге төзімді) бактериялар тудырған инфекциялар кезінде;
- дәрігердің қатаң көрсетілімі бойынша.
Антибиотиктерді жауапкершілікпен қолдану неліктен маңызды?
Антибиотиктер қажетсіз немесе дұрыс емес қолданылған сайын бактериялар төзімділік қалыптастыруы мүмкін. Нәтижесінде антибиотиктердің тиімділігі төмендеуі, ал инфекцияларды емдеу күрделене түсуі мүмкін.
ДДҰ AWaRe жіктемесін дәрігерлерге ең қолайлы антибиотиктерді таңдауға және олардың тиімділігін болашақ үшін сақтауға көмектесу мақсатында жасады.
Ең бастысы – есте сақтау
- ✅ Антибиотиктер тек бактериялық инфекциялар кезінде көмектеседі.
- ✅ Антибиотиктерді дәрігер тағайындауы тиіс.
- ✅ Емдеу схемасын ұстаныңыз және курсты өз бетінше үзбеңіз.
- ✅ Тиісті көрсетілімдер болған жағдайда дәрігерлер мүмкіндігінше Access тобындағы антибиотиктерге басымдық береді.
- ✅ Watch және Reserve топтарының препараттары неғұрлым қатаң көрсетілімдер бойынша тағайындалады.
AWaRe жіктемесінің басты мақсаты неде?
Бүгін антибиотиктерді жауапкершілікпен қолдану олардың тиімділігін келешек ұрпақ үшін сақтауға көмектеседі.
